မွန်နှင့် ဗမာလူမျိုးတို့ကြား ယဉ်ကျေးမှုဖလှယ်လာခဲ့ကြတာ နှစ်ပေါင်းကြာမြင့်ခဲ့ပါပြီ။ တူရိယာများမှာလဲ လူမျိုးနှစ်မျိုးကြား ဘုံသုံး ပစ္စည်းများအဖြစ် တူညီသည်မှာ ခပ်များများပါ။ ထိုထဲကမှ မတူကွဲပြားစွာ ယနေ့တိုင် မွန်လူမျိုးတို့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်တူရိယာ အဖြစ်တည်ရှိနေတာကတော့ လဆန်းတူရိယာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ 

ဗာတ်ကိုင် (သို့) လဆန်းတူရိယာက သာမန်ဖျော်ဖြေပွဲအတွက် တီးမှုတ်ရန် စတင်ခဲ့တာမဟုတ်ပဲ မိဆိုင်ဖဆိုင် ဘိုးဘွားတွေကို ပူဇော်ပသတဲ့ ပွဲမှာ အဓိက အသုံးပြုတာ ဖြစ်ပါတယ်။ တူရိယာပုံစံက ပစောက်ပုံစံ ရှိပြီး ရွှေရေးခြယ်သမှုတွေနဲ့ ခမ်းခမ်းနားနား ဝင့်ဝင့်ထည်ထည် ပြုလုပ်ထားတာကလဲ ဗာတ်ကိုင်ရဲ့ ထူးခြားချက်ပါ။ 

ကြေးတူရိယာအမျိုးအစားဖြစ်ပြီး သံစဉ်တကျဖြစ်အောင် သစ်သားလက်ခတ်နဲ့ တီးခတ်ရပါတယ်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၀၈ ခုနှစ် (အေဒီ ၁၇၄၆ ) ဘုရင်ဗညားဒလ လက်ထက်မှာ အဆိုပါ လဆန်းတူရိယာကို စာပေအထောက်အထားတွေနဲ့ သေချာဖော်ပြခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ နတ်ဒေဝါပူဇော်ပွဲတွေသာမကပဲ နန်းသိမ်းပွဲ၊ စစ်အောင်ပွဲတွေမှာလဲ လဆန်းတူရိယာကို တီးခတ်ခဲ့ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။

မွန်လူမျိုးအပြင် ထိုင်းနဲ့ ကမ္ဘောဒီးယားမှာလဲ လဆန်းတူရိယာကို တီးခတ်ကြပါတယ်။ တီးခတ်ပုံ ပုံစံခြင်းကတော့ ကွာခြားမှုရှိပါတယ်။ မွန်လူမျိုးတွေက အရင်ဘိုးဘေး လက်ထက်တွေတုန်းက နယ်မြေလှည့်ပြောင်းသူတွေဖြစ်လို့ အဆိုပါ တူရိယာက အခြားသော နိုင်ငံတွေမှာ တွေ့ရတာကလဲ သိပ်အထူးအဆန်းမဟုတ်လှပါ။